Prawo i Sprawiedliwość

Nakło nad Notecią

21 - 11 - 2019

80 rocznica mordu obywateli polskich, uroczysta Msza Św. w kościele pw Matki Boskiej Bolesnej w Paterku

Październik 12 2019 22:21

 

               Październik był miesiącem, w którym  80 lat temu  rozpoczęto serię  zbiorowych egzekucji przeprowadzonych przez niemiecki Selbstschutz na terenie byłej żwirowni w  Paterku.  Jesienią 1939 zamordowano tam ponad 200 osób – głównie przedstawicieli polskiej inteligencji i duchowieństwa. Paterek był największym, obok  Łobżenicy, miejscem kaźni ludności polskiej w powiecie wyrzyskim. Jest to również jedna z najokrutniejszej zbrodni na Pomorzu.  Sam powiat graniczył z hitlrowskmi  Niemcami. W rezultacie oddziały Wermachtu zajęły Nakło 2 września 1939. Natychmiast uaktywniły się oddziały paramilitarnej formacji Selbstschutzu złożonej z miejscowych przedstawicieli mniejszości niemieckiej. Zatrzymywani byli przede wszystkim przedstawiciele lokalnych elit politycznych , gospodarczych i intelektualnych , lecz również osoby, do których członkowie Selbstschutzu żywili po prostu osobiste urazy bądź pretensje. Większość zatrzymanych umieszczano w nakielskim areszcie, w piwnicach miejscowego gimnazjum oraz w piwnicach szkoły w Paterku. W październiku Selbstschutz przystąpił do eksterminacji polskich i żydowskich obywateli. Na miejsce egzekucji wybrano kotlinę przy drodze polnej na terenie byłej żwirowni w Paterku. Skazańców ze skrępowanymi do tyłu rękoma przywożono samochodami lub prowadzono z miejscowej szkoły na miejsce zbrodni. Mordów dokonywano zazwyczaj nocą. Żwirownia w Paterku jest miejscem zbrodni niemieckiej ponad 200 Polaków i Żydów z okolicznych miejscowości, ich ciała często zmasakrowane zostały zasypane w 13 zbiorowych mogiłach. W przeprowadzonej w 1945 roku ekshumacji zidentyfikowano 138 osób. 

         W dniu 12 października o godzinie 18 proboszcz parafii Matki Boskiej Bolesnej w Paterku odprawił mszę w intencji pomordowanych. Homilię wygłosił ks. Janusz Jezusek z Sanktuarium Maryjnego w Górce Klasztornej. Między innymi powiedział :   

           ,,Przytoczę słowa Zofii Nałkowskiej„Chodzi o to, że musi coś istnieć! Jakaś granica, za którą nie wolno przejść, za którą przestaje się być sobą.” Tą granica jest nasze sumienie i moja wolność dana mi przez Boga. Nam nie wolno naruszać tej granicy wolności. Bo za tą granicą jest twoja wolność w którą mnie nie wolno wchodzić. Normy sumienia wyznaczył Pan Bóg, prawo naturalne. Nie ustala tych praw człowiek na potrzeby swoje polityki i świata. Nie można tych praw przegłosować w żadnym parlamencie. Prawo i granice są ustanowione przez Boga nie wolno ich przekraczać. Inaczej przestaje się być sobą. Człowiek stworzony jest przez Boga na obraz Jego i podobieństwo. Tchnienie Jego ożywia proch tej ziemi. Bóg stworzył nas dla siebie i dla niego żyjemy. Nad prochem tej ziemi stajemy i ze czcią i wiarą chrześcijańską oddajemy należną cześć, bo było świątynią Ducha. W tych ciałach bestialsko potraktowanych mieszkał Bóg.

Chrystus szedł razem z nimi na golgotę ich życia. Sprawiedliwi są w ręku Boga. A my uczmy się że wszelkie przekroczenie wolności drugiego człowieka jest pogwałceniem prawa Bożego.

Czcij Ojca swego i Matkę swoją, nie zabijaj, nie cudzołóż, nie kradnij, nie mów fałszywego sadu, nie pożądaj. W tych wszystkich sprawach możemy również i my przekroczyć te granice i zabić drugiego człowieka.

Bracia i siostry jak dziś człowiek łatwo je przekracza, przekracza te granice w różnych sytuacjach i mówi nic się nie stało.

Pamiętajmy, Każda wojna ma swoje ofiary!!! ".

       Po zakończeniu nabożeństwa uczestnicy w procesji różańcowej udali się pod budynek byłej szkoły gdzie po odsłonięciu pamiątkowej  a zarazem rocznicowej  tablicy nastąpiło jej poświęcenie przez ks. proboszcza Mariusza Zbieranka.  Przedstawiciele lokalnych władz powiatowych, samorządowych, organizacji społecznych harcerze oraz mieszkańcy Paterka złożyli wiązanki i zapalili znicze. Kilka zdań o haniebnej zbrodni  powiedział dr Tomasz Ceran z bydgoskiego Instytutu Pamięci Narodowej,  autor książki     ,, Zbrodnia i Pamięć", w której podjął próbę poznania mechanizmu i kulis zbrodni oraz identyfikacji ofiar i katów.

Zgromadzeni w milczeniu udali się na miejsce okrutnego mordu. Po krótkiej modlitwie pod pomnikiem złożono wiązanki kwiatów i zapalono znicze.

zdjęcia :TR  UMiG w Nakle

opracował : P N